Społeczny projekt kompensujący negatywny wpływ Polskiego Ładu na pracowników niepełnosprawnych

    Przekazujemy ważną - zwłaszcza dla Pracowników i Pracodawców Zakładów Aktywności Zawodowej i Zakładów Pracy Chronionej - informację, że dn. 09 listopada br. odbyło się robocze spotkanie przedstawicieli Stowarzyszenia ON "Podkarpacie" z kierownictwem Ministerstwa Finansów.

Ustalono m.in. że społeczny projekt rozwiązań kompensujących ubytki środków ZFA i ZFRON - vide tekst poniżej, zostanie poddany głębokiej analizie prawno-finansowej przez Departament Polityki Makroekonomicznej MF, a następnie zarekomendowany Ministerstwu Zdrowia, jako gospodarzowi tej ustawy.

"

Wstępne analizy dowodzą, że rozwiązania te mogą zacząć obowiązywać już od 01 stycznia 2022. Tutaj dużo zależeć będzie od lobbingu czynników społecznych na rzecz tej ustawy. Gorąco zachęcamy wszystkich do aktywności. Nadto dziękujemy Zarządowi OBPON za naniesienie merytorycznych poprawek do tegoż projektu.

Z wyrazami szacunku

Wojciech Gajewski, Prezes

Marek Stec, Pełnomocnik ds. Zatrudniania Osób Niepełnosprawnych

Społeczny projekt kompensujący negatywny wpływ Polskiego Ładu na pracowników niepełnosprawnych - po uwzgl. zmian w ustawie o rehabilitacji - Art. 3 projektu ustawy, i poprawkach OBPON

Ustawa

z dnia ........ o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

Art. 1. W ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1128, 1163, 1243 i 1551) wprowadza się następujące zmiany:

1)     w art. 38

a)         ze zdania pierwszego ust. 1 usuwa się frazę „z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a,”

b)     uchyla się ust. 2 - 2c.

Art. 2. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.) wprowadza się następujące zmiany:

1)     po art. 85 dodaje się art. 85a w brzmieniu:

„Art. 85a. 1. Płatnicy składek na ubezpieczenie zdrowotne będący:

1) zakładami pracy chronionej kwoty pobranych składek na ubezpieczenie zdrowotne od pracowników niepełnosprawnych, przekazują:

- w 40% na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych,

- w 60% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych.

2) zakładami aktywności zawodowej kwoty pobranych składek na ubezpieczenie zdrowotne od pracowników niepełnosprawnych, przekazują na zakładowy fundusz aktywności.

2. Płatnicy składek na ubezpieczenie zdrowotne, którzy utracili status zakładu pracy chronionej, zatrudniający osoby niepełnosprawne, kwoty pobranych składek na ubezpieczenie zdrowotne od tych osób, przekazują w wysokości:

a) 25% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 25 do 30%,

b) 50% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 30 do 35%,

c) 75% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości od 35 do 40% 

d) 100% na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych - w przypadku płatników osiągających wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 40%

- w pozostałej części na zasadach określonych w ust. 1.

2a. Wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w ust. 2, ustala się na podstawie art. 21 ust. 1 i 5 oraz art. 28 ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej. 

2b. Przepisy ust. 2 i 2a stosuje się w okresie 5 lat, licząc od końca roku, w którym płatnik utracił status zakładu pracy chronionej, jeżeli spełnia warunki określone w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej.

Art. 3. W ustawie z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Tekst jednolity: Dz.U. z 2021 r. poz. 573) wprowadza się następujące zmiany:

1)     w art. 33:

a)     ust. 2 pkt 2 otrzymuje brzmienie:

„2) ze składek na ubezpieczenie zdrowotne od pracowników niepełnosprawnych, zgodnie z odrębnymi przepisami, z tym że za dzień uzyskania tych środków, uznaje się dzień wypłaty wynagrodzeń” 

b)     ust. 4c otrzymuje brzmienie:

 „4c. Uzyskane w danym roku kalendarzowym środki funduszu rehabilitacji pochodzące ze zwolnień, o których mowa w art. 31 ust. 1, oraz kwoty pobranych składek na ubezpieczenie zdrowotne od pracowników niepełnosprawnych, o których mowa w ust. 2 pkt 2, które nie zostały wykorzystane w terminie do dnia 31 grudnia następnego roku, podlegają wpłacie do Funduszu.” 

2)     w art. 49 ust. 2 otrzymuje brzmienie:

„1. Do wpłat, o których mowa w art. 21 ust. 1, art. 22b, art. 23, art. 29 ust. 3a¹, 3b, 3c i 3g, art. 31 ust. 3 pkt 1 lit. a, art. 33 ust. 4a, 4a¹, 4c, 7 i 7a oraz art. 85a ust. 1 pkt tiret pierwsze ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1398, z późn. zm.) stosuje się odpowiednio, z zastrzeżeniem ust. 5a-5d oraz art. 49a i art. 49b, przepisy Ordynacji podatkowej, z tym że uprawnienia organów podatkowych określone w tej ustawie przysługują Prezesowi Zarządu Funduszu.

Art. 4. Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2022 r.

UZASADNIENIE MERYTORYCZNE

Celem ustawy jest usunięcie negatywnego wpływu ustaw podatkowych zawartych w Polskim Ładzie na środki przekazywane obecnie na rehabilitację zawodową, społeczną i zdrowotną osób niepełnosprawnych (ON) z najcięższymi schorzeniami, które są zatrudnione w Zakładach Aktywności Zawodowej (ZAZ) oraz w obecnych i byłych Zakładach Pracy Chronionej (ZPChr), a także na budżet PFRON. Sednem ustawy jest zastąpienie obecnego mechanizmu zawartego w art. 38 ust. 2-2c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, opierającego się na zaliczce na podatek dochodowy od osób fizycznych - mechanizmem przekazywania przez ZAZ i ZPChr na zakładowy fundusz aktywności (ZFA) lub odpowiednio na zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych (ZFRON) kwot składek na ubezpieczenie zdrowotne od pracowników niepełnosprawnych. Projekt zakłada zmianę brzmienia ust. 1 oraz uchylenia ust. 2-2c u.p.d.o.f. tegoż art. 38, a także dodanie nowego art. 85a do ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który kompensuje w pełni środki tracone dzięki uchyleniu art. 38 ust. 2-2c u.p.d.o.f.

SKUTKI SPOŁECZNE USTAWY

Według danych PFRON na koniec maja 2021 r. w Polsce funkcjonuje ok. 800 ZPChr, które zatrudniają ok. 90 000 ON [w etatach]. Natomiast w ok. 130 ZAZ pracuje ok. 5 000 ON [etaty]. Zaś w ok. 50 b. ZPChr uprawnionych do zatrzymywania części zaliczek PIT zatrudnionych jest ok. 5 000 ON [etaty] - dane szacunkowe. Rozwiązania zawarte w Projekcie społecznym będą łatwe do wdrożenia i obsługi z uwagi na analogie do obecnych wg art. 38 ust. 2-2c. Zaś w odniesieniu do ON, mają pro-płacowy i pro-zatrudnieniowy charakter, gdyż na ZFA i ZFRON przekazywane będą jedynie składki zdrowotne od niepełnosprawnych pracowników (a nie od ogółu pracowników, tak jak to dzieje się obecnie przy zatrzymywanych zaliczkach PIT).

Stąd: im więcej osób niepełnosprawnych zatrudnią prowadzący ZAZ, ZPChr lub b. ZPChr, i im lepiej ich wynagrodzą, tym więcej środków przekażą na kompleksową rehabilitację takich osób oraz do Funduszu PFRON.

SKUTKI FINANSOWE USTAWY

Zakładając - wg obecnych danych PFRON, że ustawa obejmie 100 000 niepełnosprawnych pracowników [etaty], ze średnim wynagrodzeniem oscylującym wokół płacy minimalnej wynoszącej 3010 [zł/mc/etat] można przyjąć, że sumaryczna składka zdrowotna - należna od takich pracowników, przekazywana na ZFA, ZFRON i PFRON wyniesie za cały 2022 r. ok. 330 mln zł (100 000 * 270 zł * 12 m-cy).

Przy czym kwota ta będzie obniżona o ok. 70 mln zł/rok (30 tys. kwota wolna pozostawi jedynie ok. 5% obecnych środków zatrzymywanych przez ZAZ i ok. 20% zatrzymywanych przez ZPChr), gdyż w wyniku całkowitego uchylenia art. 38, ust. 2-2c u.p.d.o.f. zaliczki na PIT będą/mogą być odprowadzane do budżetu od wynagrodzeń ogółu ok. 160 tys. (w osobach) pracowników ZAZ, ZPChr i b. ZPChr.

Tak, więc sumaryczny skutek finansowy tej ustawy dla środków publicznych wyniesie w 2022 r. ok. 260 mln zł (330 mln - 70 mln).

Będzie więc dużo niższy od kwot zatrzymywanych obecnie dzięki rozwiązaniom zawartym w art. 38, ust. 2-2c u.p.d.o.f. Tu: w 2020 r. ZAZ, ZPChr i b. ZPChr zatrzymały (i przekazały na ZFA, ZFRON z przeznaczeniem na finansowanie rehabilitacji ON-pracowników) ogółem ok. 330 mln zł, z czego na PFRON trafiło ok. 120 mln zł.

Stąd, 100% rekompensata z tytułu 30 tys. kwoty wolnej (po uchyleniu art. 38 ust. 2-2c) winna wynieść dla PFRON ok. 120 mln zł, a dla Prowadzących ZAZ, ZPChr i b.ZPChr - ok. 210 mln zł.

Kwoty te (330 mln zł) mogą w sposób prosty i przejrzysty zabezpieczyć zapisy nowo-utworzonego art. 85a ustawy o świadczeniach zdrowotnych - suma zatrzymywanych składek zdrowotnych to także kwota ok. 330 mln zł (jeśli tylko zostaną one zarekomendowane przez MF i uchwalone przez Parlament).

Jeżeli natomiast art. 38 ust. 2-2c zostanie zachowany (przy pominięciu zaproponowanego art. 85a) to rekompensata dla Prowadzących ZAZ, ZPChr i b.ZPChr oraz dla PFRON, z tytułu 30 tys. kwoty wolnej, w 2022 winna wynieść ok. 260 mln zł.

Ww. można by przeprowadzić w oparciu o rozwiązania zawarte w odrzuconej przez sejmową KFP poprawce senackiej zakładającej wyliczanie i rekompensowanie kwot traconych hipotetycznie. Te jednak będą trudne do wdrożenia i obsługi z uwagi na konieczność prowadzenia podwójnej księgowości/ewidencji środków z zaliczek PIT zatrzymywanych rzeczywiście i mogących być zatrzymanymi i przekazanymi na ZFA, ZFRON i do PFRON. Dane takie mogą być nie tylko trudne do dokładnego oszacowania, ale i do sprawozdawania i przez to mogą być kwestionowane/podlegać karaniu przez organy skarbowe.

SKUTKI MEDIALNE USTAWY

Ustawa zostanie życzliwie przyjęta przez całe środowisko związane z ZPChr, b. ZPChr oraz ZAZ (pracownicy, ich bliscy i pracodawcy), gdyż zabezpieczy środki na kompleksową rehabilitację niepełnosprawnych pracowników tych zakładów i pobudzi zatrudnianie takich osób na chronionym rynku komercyjnym i społecznym. Tutaj warto dodać, że środki z funduszy zakładowych trafiają do potrzebujących pomocy ON-pracowników w czasie rzeczywistym i bez dodatkowych kosztów. Środki z PFRON trafiają do ogółu osób niepełnosprawnych, i to z nawet rocznym, poślizgiem. Są też pomniejszone o ok. 30% (koszty administracyjne PFRON i jego Agend).

Proponowana ustawa zahamuje także ubytki najbardziej przyjaznych miejsc pracy w sektorze rynkowo-komercyjnym - czyli w ZPChr (tu: wg danych PFRON-SODiR od grudnia 2015r. do maja 2021r. ubyło ok. 400 ZPChr, a wraz z nimi ok. 35 000 najbardziej przyjaznych miejsc pracy ON na rynku komercyjnym).

"

Źródło info: SON "Podkarpacie"