Specustawa o pomocy Ukrainie: zasady zatrudniania obywateli Ukrainy
Przyjęta 12 marca br. Specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy reguluje m.in. możliwość zatrudniania osób, które przybyły do Polski w związku z trwającą tam wojną. Znaczna część zasad zatrudniania obywateli i obywatelek Ukrainy pozostaje jednak taka sama jak dla innych cudzoziemców przebywających legalnie na terytorium RP.
"
W artykule opisujemy najważniejsze zasady zatrudniania osób objętych Specustawą, które znajdują zastosowanie także dla organizacji pozarządowych będących pracodawcami.
Czy i jak możemy zatrudniać w organizacjach pozarządowych osoby, które przybyły do Polski w związku z wojną trwającą w Ukrainie? Zbieramy podstawowe informacje o zasadach zatrudniania i obowiązkach, które muszą realizować NGO-pracodawcy dające teraz pracę Ukraińcom i Ukrainkom.
Pracownicy objęci Specustawą
Określone w Specustawie zasady podejmowania pracy przez osoby, które przybyły do Polski z Ukrainy stosuje się do osób, które:
- przybyły do Polski w związku z prowadzonymi na Ukrainie działaniami wojennymi,
- w okresie od 24 lutego 2022 r. do dnia, który zostanie określony w rozporządzeniu Rady Ministrów,
- są obywatel(k)ami Ukrainy albo ich nieposiadającymi obywatelstwa Ukrainy małżonkami bądź najbliższą rodziną osób posiadających Kartę Polaka (art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 ust. 1, 2 zd. 2 i ust. 3 Specustawy).
Uwaga: Specustawa została znowelizowana 26 marca, z mocą wsteczną od 24 lutego. Na mocy nowelizacji przepisami ustawy są objęte również osoby, które wjechały do Polski z Ukrainy przez inne państwa. Osoby te są objęte przepisami ustawy nawet jeżeli wyjechały z Ukrainy przed 24 lutego, o ile przybyły do Polski po tej dacie.
Na podstawie Specustawy mogą być zatrudniane także inne osoby, które są obywatelami Ukrainy i przebywają na terytorium RP legalnie (art. 22 ust. 1 pkt 1 Specustawy).
Uwaga: Pozostali cudzoziemcy, którzy przybyli do Polski w związku z toczącą się w Ukrainie wojną również mogą podejmować pracę, jeżeli ich pobyt w Polsce jest legalny (np. przebywają w Polsce na podstawie wizy lub w ramach ruchu bezwizowego). Zasady podejmowania przez nich pracy nie są jednak regulowane przepisami Specustawy - są takie same jak w przypadku innych cudzoziemców.
wcześniej o specustawie pisaliśmy w artykule: Specustawa o pomocy Ukrainie: najważniejsze uprawnienia obywateli Ukrainy
Zasady zatrudniania obywateli i obywatelek Ukrainy wynikające ze Specustawy
Osoby objęte Specustawą mogą być zatrudniane przez polskich pracodawców (art. 22 ust. 1 Specustawy). Co więcej, Specustawa umożliwia łatwiejsze zatrudnianie tych osób na określonych stanowiskach lub do wykonywania niektórych zawodów, takich jak:
- pomoc nauczyciela (art. 57 Specustawy),
- lekarz, lekarz dentysta, pielęgniarka lub położna (art. 63 ust. 1 i 64 ust. 1 Specustawy),
- pracownik uczelni i innych jednostek naukowych (art. 46-48 ustawy)
Praca przez czas dłuższy niż 18 miesięcy
Specustawa legalizuje pobyt obywateli i obywatelek Ukrainy przez okres 18 miesięcy (tj. do sierpnia 2023 r.) i w tym okresie można zatrudniać ich na opisanych zasadach. Jeżeli pracodawca chce zatrudnić daną osobę na dłuższy okres czasu, osoba taka ma możliwość złożenia do wojewody wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy na zasadach określonych w ustawie o cudzoziemcach (art. 38 ust. 1-2 i 8 Specustawy).Zezwolenia udziela się jednorazowo, na okres 3 lat, licząc od dnia wydania zezwolenia. Wniosek o udzielenie zezwolenia składa się zaś nie wcześniej niż po upływie 9 miesięcy od dnia wjazdu do Polski (art. 38 ust. 3 i 7 Specustawy). Osoba, która otrzymała zezwolenie na pobyt czasowy również nie musi uzyskiwać zezwolenia na pracę (art. 39 Specustawy).
Zasady zatrudniania cudzoziemców wynikające z innych ustaw
Pozostałe zasady zatrudniania osób objętych Specustawą są takie same jak w przypadku innych cudzoziemców pracujących w Polsce. Osoby wykonujące pracę powinny być więc zatrudnione na podstawie umowie o pracę, a ich prawa i obowiązki regulowane są wtedy przez Kodeks Pracy (art. 1 Kodeksu Pracy).Zatrudnienie obywateli i obywatelek Ukrainy wymaga ubezpieczenia ich w ZUS. Zasady ubezpieczania są takie same jak w przypadku osób posiadających obywatelstwo polskie, a zgłoszenie pracownika/czki powinno być dokonane w terminie 7 dni od zawarcia umowy.zobacz: Jakie obowiązki ma pracodawca wobec ZUS?Również rozliczenie podatku dochodowego pracowników i pracowniczek z Ukrainy odbywa się na analogicznych zasadach jak w odniesieniu do osób z Polski - o ile są oni zatrudnieni na podstawie umowy o pracę. Pracodawca ma więc obowiązek zgłosić zawarcie umowy do urzędu skarbowego oraz odprowadzać miesięczne zaliczki na podatek PIT. Stawki podatku są takie same jak w przypadku pracowników i pracowniczek polskich. zobacz m.in.: Umowa o pracę - obliczanie wynagrodzenia Właściwym urzędem skarbowym dla osób, które przyjechały z Ukrainy jest zaś jeden urząd skarbowy wyznaczony w każdym województwie do obsługi cudzoziemców (informację o właściwych urzędach w poszczególnych województwach można sprawdzić na stronach wojewódzkich Krajowej Administracji Skarbowej).
Zatrudnianie osób innych niż pracownicy
Obywatele i obywatelki Ukrainy wykonujący pracę w Polsce muszą być zatrudniani na podstawie umów o pracę, na zasadach określonych w Kodeksie Pracy. Jeżeli jednak dana osoba nie ma być pracownikiem, ale wykonać jednorazowe zlecenie lub dzieło na rzecz organizacji, organizacja może podpisać z taką osobą odpowiednią umowę cywilnoprawną.Tak samo jak w przypadku umów o pracę, aby zawrzeć umowę cywilnoprawną nie trzeba uzyskiwać zezwolenia na pracę ani numeru PESEL, pracodawca ma jednak obowiązek zawiadomienia o zawarciu umowy właściwego powiatowego urzędu pracy, w terminie 14 dni od podjęcia pracy.Składki ZUS od umów cywilnoprawnych odprowadzane są tak samo jak w przypadku obywateli i obywatelek polskich. Rozliczanie podatku dochodowego dla osób z Ukrainy zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych odbywa się jednak na innych zasadach niż tych dotyczących polskich podatników. Tak samo jak w przypadku innych cudzoziemców, zasady te są bardziej złożone i zależą od tego, czy dana osoba ma rezydencję podatkową w Polsce. Co do zasady, obywatele i obywatelki Ukrainy, którzy przyjechali do Polski w związku z wojną, będą jednak odprowadzać zryczałtowany podatek dochodowy ze stawką 20% oraz nie będą korzystać z ulg podatkowych przewidzianych dla polskich podatników.
"
Źródło: poradnik.ngo.pl
- to dla Ciebie staramy się być najlepsi, a Twoje zdanie bardzo nam w tym pomoże!